Kuş Gribi Salgınları Geri Döndü! Pekala Beşerler İçin Hala Tehlikeli mi?

Kuş Gribi Salgınları Geri Döndü! Pekala Beşerler İçin Hala Tehlikeli mi?
Okunuyor Kuş Gribi Salgınları Geri Döndü! Pekala Beşerler İçin Hala Tehlikeli mi?

Avrupa, bir defa daha bilinen en ölümcül hayvan hastalığı olan kuş gribi salgınları yaşıyor. Ördekler ve kazlarda hastalık daha hafif olabilse de, etkilenen tavuklarda ve hindilerde sürünün %90’ından fazlasının birkaç hafta içinde ölmesi kaçınılmaz üzere görülüyor.

Kuş gribi salgınlarına, birçok kuşlarda hafif enfeksiyona neden olan kuş gribi virüsleri neden oluyor. Ancak iki alt tip (H5 ve H7 olarak adlandırılanlar) çok ölümcül bir virüs olarak ön plana çıkıyor.

Grip virüsleri yüksek bir mutasyon oranına sahip ve iki virüs tıpkı anda tek bir konakçıya bulaştığında gen alışverişi yapabiliyor. Bu genetik değişiklikler, onların yapılarını değiştirmelerine ve konaklarındaki bağışıklıktan kaçmalarına ve yayılmaya devam etmelerine imkan tanıyor.

Evvelki yüzyılda, ölümcül kuş gribi salgınları enderdi ve her vakit bir tavuk yahut hindi sürüsüne bulaşırken ölümcül bir virüse dönüşen hafif H5 yahut H7 virüslerinden kaynaklandı. 1996 yılına kadar, ortaya çıkan salgınlar ya tesirli bir formda denetim edildi ya da hassas konakçıların olmaması nedeniyle azaldı.

H5N1 Ortaya Çıkıyor

Bu ölümcül virüslerin neden olduğu enfeksiyonlar yabani kuşlarda gözlemlenmemişti. Ancak durum, Çin’de H5N1 virüsünün ortaya çıkmasından sonra değişti. Kanatlı hayvanlarda salgınlar tesirli bir halde denetim edilmedi. Virüs tesir alanını yavaş yavaş Çin’e ve 2003’ten itibaren Asya ve Afrika’ya yanlışsız genişletti. Enfekte kümes hayvanları ile yakın temasta bulunan beşerler da enfekte olmaya başladı ve bugüne kadar 456 kişinin vefatıyla sonuçlandı. Yani kuş gribi, beşerler için de bir tehdit halini aldı.

Yabani kuşlar, virüsün kümes hayvanlarında devam eden yayılmasından kaynaklanan bir bulaşma nedeniyle enfekte oldu. Bu, kümes hayvanları için hala ölümcül olan, lakin muhakkak su kuşu tiplerine çok az ziyan veren yeni H5 virüslerine yol açtı. Sonuç olarak, göçmen su kuşları bu virüsleri taşımalarına karşın binlerce kilometre uçarak virüsleri çok uzak aralıklara yayabildiler.

2005 yılında, yabani su kuşları, sonbahar göçü sırasında virüsü birinci kere Avrupa’ya tanıttı. Bu, bu virüslerin ekolojisinin büsbütün değiştiğinin birinci işaretiydi; kanatlı hayvanlarla sıkı bir münasebeti olan bir virüs, kendisini yabanî su kuşlarına adapte etmiş ve hayatta kalma potansiyelini büyük ölçüde artırmıştı.

Her yıl ilkbahar ve yaz aylarında, su kuşları Sibirya’daki üreme alanlarında bir ortaya geliyor ve influenza virüslerini karıştırıyor, akabinde sonbahar göçü sırasında Avrupa, Asya ve Afrika’ya getirdikleri yeni varyantlar oluşturarak kümes hayvanlarında ölümcül salgınlara neden olabiliyor.

Kestirim edilebileceği üzere, yırtıcı su kuşlarındaki enfeksiyonları denetim etmek için yapabileceğimiz pek bir şey bulunmuyor. Virüsün kümes hayvanlarına maruz kalma riskini pahalandırmak ve meyyit kuşların vücutlarının etraftan uzaklaştırmak için kontrollerin yapılması, sunulan teklifler ortasında yer alıyor.

Kış boyunca birçok su kuşunun bulunduğu bölgelerdeki kümes hayvanı yetiştiricilerine, kümes hayvanlarını içeride tutmaları ve virüsü barakalarından uzak tutmak için biyogüvenlik tedbirleri almaları tavsiye ediliyor. Enfekte yabani kuşların dışkıları yüksek ölçüde virüs içerebilir ve temizlenmemiş botlar yahut gereçlerle kümes hayvanlarına kolaylıkla bulaşabiliyor.

Mevcut biyogüvenlik programları, riskli alanlarda enfeksiyonları önlemek için gereğince tesirli olabilmiş değil. 2020-21 döneminde sırf AB’de 1.000’den fazla salgın yaşandı. İçinde bulunduğumuz dönemde ise şimdiden onlarca salgın tespit edildi.

Ekseriyetle kümes hayvanlarının toplu olarak öldürülmesiyle sonuçlanan ve her yıl tekrarlanan salgınlar, kümes hayvancılığının sürdürülebilirliği için bariz bir tehdit oluşturuyor.

Aşı, sorunu çözmeye yardımcı olacak bir araç olabilir. Bununla birlikte, birçok ülkede yasaklanmıştır ve kullanımı kanatlı hayvanlar için ticaret pürüzleri oluşturuyor. Ticaret mahzurlarının nedeni, mevcut aşıların birçoklarının hastalığı önlemesi, lakin enfeksiyonun bulaşmasını durdurmaması.

Hastalığı durduran lakin bulaşmayı durdurmayan bir aşı, salgın denetimini tehlikeye atan ve virüsün hayvanlardan insanlara yayılma potansiyeline sahip olması nedeniyle istenmeyen bir durum olan “sessiz” virüs yayılmasına neden olabiliyor.

Neyse ki, şu anda dolanımda olan H5 virüs varyantlarının birçok, beşerler için bir periyot büyük sorun yaratan ataları H5N1 kadar tehlikeli değil. Yeniden de, virüsün genetik kodunu değiştirme yeteneği nedeniyle bu basitçe değişebileceğinden dikkatli olunması gerekiyor. Yani beşerler için yeni bir H5N1 riskinin ortaya çıkmaması için tedbirler alınması kural.

Kanatlılar içinse hemen tesirli aşıların geliştirilmesi, tek sürdürülebilir tahlil olarak görülüyor. Yeni jenerasyon aşıların kuş gribini denetim etme potansiyeli daha yüksek olabilir, lakin virüs bulaşmasını durdurmadaki aktiflikleri alanda gösterilmeli. Bu cins aşılar sırf kümes hayvanlarını korumakla kalmayacak, birebir vakitte insanların virüse maruz kalmasını da en aza indirecektir…

Online Müracaat

Yapılan Yorumlar
Bir Yorum Yapın