Kimler, Ne Kadar Uyumalı? Âlâ Bir Uyku İçin Neler Yapılmalı?

Kimler, Ne Kadar Uyumalı? Âlâ Bir Uyku İçin Neler Yapılmalı?
Okunuyor Kimler, Ne Kadar Uyumalı? Âlâ Bir Uyku İçin Neler Yapılmalı?

Sekiz saatin bir insan için en uygun uyku mühleti olduğunu duymuş olabilirsiniz. Ama aslında bedeninizin gereksinimleri ömrünüz boyunca değişir. Dinlenme kelam konusu olduğunda, yaşınız, sıhhatiniz ve hatta işiniz, her gece kaç saat uyumanız gerektiğini etkileyebilir.

ABD Ulusal Uyku Vakfı’nın yönergeleri yaşa nazaran ayrılıyor, lakin bu sayıların sırf tavsiye niteliğinde olduğunu unutmamakta yarar var; yaşınız ne kadar uykuya gereksiniminiz olduğunun yeterli bir göstergesi olsa da, şahsî durumunuzu da göz önünde bulundurmalısınız.

Ulusal Uyku Vakfı, 18 ila 64 yaş ortasındaki yetişkinlerin her gece yedi ila dokuz saat uyumasını öneriyor. Bu mühlet, 65 yaşından büyük yetişkinler için biraz  azalıyor ve önerilen uyku müddeti gecelik yedi ila sekiz saat ortasına iniyor.

Fakat buradaki tek belirleyici faktörün yaş olmadığını bir defa daha belirtmekte yarar var. Hasta yahut fizikî olarak kuvvetli işleri olan şahısların önerilen saatlerden daha fazlasına gereksinimi olabilir.

Yeminli bir psikolog, sinirbilimci, muharrir ve uyku uzmanı olan Dr. Lindsay Browning, “uykudayken antikorlar üretiyoruz, bu yüzden hastaysanız daha fazla uykuya gereksiniminiz olacak. Yeterli değilseniz teklifleri unutun ve gereksiniminiz olduğu kadar uyuyun” diyor.

Misal bir halde günlerini iş yahut öbür idmanlar yoluyla fizikî olarak etkin geçirenlerin de daha fazla uyku muhtaçlığı duyması olası. Dr. Browning, “Fizikî olarak ne kadar etkin olursak, bedenimizi tamir etmeye o kadar çok gereksinimimiz olur” diyor ve ekliyor: “Alacağınız uyku daha derin olur ve daha yenilenmiş hissedersiniz.

Gençlerin çok derin uyuyabilecekleri bir sır olmasa da, bunun sebebi tembellik değil. Yalnızca vücutlarının içgüdüsel olarak onlara yapmalarını söylediği şeyi yapıyorlar. Ulusal Uyku Vakfı, 14-17 yaş ortasındaki gençlerin gece başına yaklaşık sekiz ila 10 saat uykuya muhtaçlığı olduğunu öneriyor.

Araştırmalar, gençlerin bu biçimlendirici yıllarda öğrenmelerini, hafızalarını, dikkatlerini ve biliş süreçlerini desteklemek için yetişkinlerden daha fazla uykuya muhtaçlık duyduklarını gösteriyor. Beyinleri ve vücutları süratle olgunlaşıyor ve gelişiyor ve uyku onların sıhhatlerini güçlendirmelerine, hislerini düzenlemelerine ve okul çalışmalarının doruğunda kalmalarına yardımcı oluyor.

Dr. Browning, buna ek olarak gençlerin uykularının, bedenlerinin işlemeye alışık olmadığı çok kafein ve alkol alımından etkilenebileceğini de ekliyor.

Yaşlandıkça çoklukla daha az uykuya gereksinimimiz olmasının sebebi ise vücutlarımızın büyümeyi durdurması ve beynimizin gençken olduğu kadar fazla yeni bilgiyi işlemiyor olması.

Dr. Browning, “Uyuduğunuzda büyüme hormonu üretirsiniz ve bedeniniz fizikî olarak büyüyebilir” diye açıklıyor ve şöyle devam ediyor: “Yani yeni doğan bebeklerin yetişkinlerden çok daha fazla uykuya muhtaçlığı olur. Yaşlandıkça büyümeyi durdururuz, bu yüzden fazla uykuya gereksinimimiz olmaz.

Kimler, Ne Kadar Uyumalı? Âlâ Bir Uyku İçin Neler Yapılmalı?

Tıpkı formda, yeni şeyler öğrenirken, bu öğrenmeleri işlemek için daha fazla uykuya gereksinimimiz var. Bir bebek için yalnızca elini hareket ettirmek yeni bir his olabilir, çocuklar ise lisan öğrenirken, matematik öğrenirken, ağaç üzere şeyleri tanımlarken… Yaşlandıkça, ekseriyetle gereksinimimiz olan her şeyi esasen biliyoruz.

Dr. Browning, yaşlandıkça uykumuzun da hafiflediğini, yani uyanmamızın daha kolay hale geldiğini ekliyor. Gece boyunca uyanmak olağan olsa da, bu uyanışları yaşlandıkça hatırlamamız daha mümkündür, zira bunlar daha uzun ve daha sık hale gelebilir: “Uykunuzun apansızın hakikaten kalitesiz olduğunu düşünüyor olabilirsiniz, fakat genel olarak konuşursak, bu hakikat değil; yalnızca uykunuzdaki bu ortaların daha çok farkındasınız.

Dr. Browning, öncelikle tıpkı bir çocukken yaptığınız üzere, yatmadan evvel biraz dinlenme vakti uygulamanızı öneriyor: “Yetişkinler olarak, akşamları karmaşık iş projeleri yapıyor, heyecan verici TV programları izliyor, eşimizle tartışıyor ve çabucak uyumayı umuyoruz. Elbette bu türlü olmuyor; bu mantıksız.

Işık da değerli bir faktör olarak görülüyor. Ekranlardan yayılan ışık beyninize gündüz olduğunu söylüyor, bu nedenle uyku saatine yakın aygıt kullanımınızı sınırlamak bedeninizin ritmini denetim altında tutmanıza yardımcı olur.

Tıpkı biçimde, kâfi gün ışığına maruz kaldığınızdan da emin olmanızda yarar var. Biyolojik varlıklar olarak, gün boyunca güneş ışığını görmek üzere tasarlandık, bu yüzden öğlen yemeğinde dışarı çıkıp beynimize günün ortası olduğunu söylemeliyiz. Sonra akşam olduğunda beynimiz ‘Tamam, artık uyumamız gerekiyor‘ diyebilir. Daha karanlık sabahlarda uyandırma ışığı kullanmak da yardımcı olabilir.

Ayrıyeten yatak odanızın ortamını da göz önünde bulundurun. Dr Browning, “Yatak odanızı uyku ve bağınız dışında hiçbir şey için kullanmamalısınız” diyor ve ekliyor: “Böylelikle beyniniz yatak odanızı dinlenmeyle ilişkilendirir, lakin bunu gerçek hayatla dengelememiz gerekiyor.

Dr. Browning, yatak odanızın size şimdi bitirmediğiniz şeyleri hatırlatmaması gerektiğini yoksa beyninizin uyumak için ziyadesiyle dikkatinin dağılabileceğini sözlerine ekliyor.

Online Müracaat