Ay’ın Karanlık Tarafında Bulunan Küçük Cam Küreler Heyecana Neden Oldu!

Ay’ın Karanlık Tarafında Bulunan Küçük Cam Küreler Heyecana Neden Oldu!
Okunuyor Ay’ın Karanlık Tarafında Bulunan Küçük Cam Küreler Heyecana Neden Oldu!

Çin’in Yutu-2 vazifesi, Ay’ın uzak tarafında bir diğer büyüleyici keşif daha yaptı. Gezicinin panoramik kamerası, kuru, gri tozun ortasında parıldayan iki küçük, bozulmamış yarı saydam cam küresi buldu.

Bu tıp küreler, mantosunun bileşimi ve çarpma olayları da dahil olmak üzere Ay’ın tarihi hakkında bilgi edinmemizi sağlayabilir. Yutu-2, bileşim dataları elde edemedi, lakin bu doğal ay küreleri gelecekte değerli araştırma amaçları olabilir.

Aslında cam, Ay’da pek az değil. Lakin cam, silikat gereç yüksek sıcaklığa maruz kaldığında oluşur ve bu bileşenlerin her ikisi de Ay’da basitçe bulunur.

Ay geçmişinde, volkanik cam oluşumuna yol açan geniş bir volkanizma bulunuyordu ve meteorlar üzere daha küçük objelerden gelen tesirler de ağır ısı oluşturarak cam oluşumuna neden olabiliyor. Sun Yat-sen Üniversitesi’nden gezegensel jeolog Zhiyong Xiao ve Çin Bilimler Akademisi tarafından yönetilen bir bilim insanları takımına nazaran, Yutu-2 tarafından gözlemlenen küreciklerin ardında bu ikinci sebep var üzere görünüyor.

Yeniden de kesin olarak söylemek sıkıntı, zira bugüne kadar Ay’da bulunan camların birden fazla Yutu-2 tarafından keşfedilen kürelerden farklı görünüyor. Ay’da çok sayıda kürecik var, lakin çoklukla bir milimetreden daha küçük boyutlarda bulunuyor. 

Yutu-2’nin küreleri, 15 ila 25 milimetre çapıyla çok daha büyük boyutlarda. Lakin yalnızca bu boyut eşsiz olmalarına sebep değil; Apollo 16 misyonu sırasında Ay’ın yakın tarafından 40 milimetre çapında cam küreler bulunmuştu. Bunlar yakındaki bir kratere kadar izlendi ve bunların da çarpma küreleri olduğu düşünülüyor.

Dünya’da da bir çarpma sırasında oluşan muazzam ısı ve eriyerek havaya püsküren kabuk yüzünden pek çok küçük cam kürecikleri oluşabiliyor. Erimiş gereç sertleşir ve minik cam boncuklar halinde geri düşer.

Lakin iki keşif ortasında farklılıklar var. Xiao ve meslektaşlarının açıkladığı üzere, uzak taraftaki küreler yarı saydam yahut saydam görünüyor ve camsı bir parlaklığa sahip. Yarı saydam görünen iki küreye ek olarak, emsal parlaklığa sahip dört küre daha buldular, lakin yarı saydamlıkları doğrulanamadı.

Bu kürecikler, yeni çarpma kraterlerinin yakınında bulundu, bu da, esasen mevcut olmalarına, yüzeyin altına gömülü olmalarına ve sırf çarpmalar sonucu kazılmış olmalarına karşın, ay göktaşı çarpmaları sırasında oluştuklarını düşündürebilir.

Fakat grup, en muhtemel açıklamanın, anortozit ismi verilen ve çarpma anında tekrar eriyen ve yine yarı saydam yuvarlak kürelere dönüşen volkanik camdan oluştuğuna inanıyor. Araştırmacılar makalelerinde, “Toplu olarak, cam küreciklerin kendine mahsus morfolojisi, geometrisi ve lokal bağlamı, anortositik çarpma camları olmakla tutarlıdır” diye yazıyor.

Bu, objeleri, tektit ismi verilen, Dünya materyali eridiğinde oluşan, havaya püskürttüğü ve sertleşip geri düştüğünde bir top haline gelen çakıl boyutundaki camsı kürelerin, daha büyük bir versiyonu üzere oluşumların Ay’daki muadili haline getirebilir.

Kompozisyonlarını incelemeden kesin olarak bilemeyiz, fakat bunlar Ay tektitleriyse, Ay yüzeyinde epeyce yaygın olabilirler. Takım, bunun gelecekteki araştırmalar için kimi yürek verici imkanlar sunduğunu söylüyor…

Online Müracaat